Klauzule abuzywne a kredyt frankowy – najważniejsze informacje

Przez wiele lat kredyt frankowy cieszył się dużym zainteresowaniem wśród osób zaciągających kredyty hipoteczne. Stabilność franka szwajcarskiego oraz niższe oprocentowanie sprawiały, że kredyt frankowy wydawał się rozwiązaniem przewidywalnym i bezpiecznym. Dopiero nagły wzrost kursu franka pokazał, jak duża część ryzyka została przeniesiona na kredytobiorców. Z tego powodu wielu klientów zaczęło analizować swoje umowy, zwracając uwagę na klauzule abuzywne, czyli zapisy naruszające równowagę między stronami.

Kredyt frankowy stał się tematem sporów sądowych przede wszystkim z powodu konstrukcji umów, w których znalazły się postanowienia budzące wątpliwości co do ich zgodności z prawem. Warto wiedzieć, jakie znaczenie mają klauzule abuzywne oraz w jaki sposób wpływają na ocenę umowy zawierającej kredyt frankowy.

Czym są klauzule abuzywne w kontekście kredytów frankowych?

Klauzule abuzywne to postanowienia, które nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem i które naruszają jego interes w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. W przypadku takich zapisów jedna strona, zwykle bank, zyskuje możliwość jednostronnego kształtowania kluczowych elementów umowy.

W odniesieniu do kredytów określanych jako kredyt frankowy najczęściej chodzi o sposób przeliczania świadczeń pomiędzy frankiem a złotówką. Prawo, w tym Kodeks cywilny oraz orzecznictwo TSUE, wskazuje, że klauzule abuzywne nie wiążą konsumenta od początku trwania umowy. Oznacza to, że traktuje się je tak, jakby nigdy nie zostały wprowadzone.

Najczęstsze klauzule abuzywne w umowach dotyczących kredytów frankowych

W wielu umowach, w których występuje kredyt frankowy, wskazuje się kurs franka ustalany w tabeli banku, bez wyjaśnienia zasad tworzenia tej tabeli. Konsument nie miał możliwości ustalić, w jaki sposób bank wyznacza kurs przy uruchomieniu kredytu frankowego i przy każdej kolejnej racie.

Takie postanowienia prowadziły do sytuacji, w której klient nie mógł przewidzieć rzeczywistego poziomu swojego zadłużenia. Praktyka ta podważała równowagę stron oraz przejrzystość umowy. Właśnie dlatego w wielu przypadkach postanowienia odnoszące się do kursów waluty są uznawane za klauzule abuzywne.

Jakie konsekwencje może mieć stwierdzenie klauzul abuzywnych?

Po stwierdzeniu klauzul abuzywnych sąd usuwa je z umowy kredytowej. Jeżeli dotyczą one kluczowych elementów konstrukcji kredytu frankowego, umowa może zostać uznana za nieważną. W takiej sytuacji obie strony rozliczają się z siebie, zwracając wzajemnie otrzymane świadczenia.

Zdarza się także, że po eliminacji nieuczciwych postanowień umowa nadal może być wykonywana. Wówczas kredyt frankowy przekształca się w zobowiązanie, w którym świadczenia są rozliczane bez oparcia na tabelach kursowych banku. W niektórych przypadkach oznacza to traktowanie kredytu jako zobowiązania złotowego, ale z zachowaniem pierwotnej stopy referencyjnej.

Każda sprawa dotycząca kredytu frankowego wymaga jednak odrębnej oceny, a zakres skutków zależy od treści konkretnej umowy.

Jak rozpoznać klauzule abuzywne w umowie kredytowej?

Analiza umowy kredytowej pozwala ocenić, czy istnieją w niej postanowienia mogące zostać uznane za abuzywne. Warto zwrócić uwagę, czy umowa kredytu frankowego wskazuje, że kursy franka są ustalane przez bank bez podania zasad ich ustalania. Jeżeli konsument nie wie, skąd wynika wartość kursu, istnieje ryzyko, że taki zapis jest nieprzejrzysty. 

Porównanie treści umowy z rejestrem klauzul niedozwolonych UOKiK również może dostarczyć informacji, czy dany zapis był już oceniany negatywnie. Wiele zapisów związanych z kredytem frankowym znajduje się w tym rejestrze od lat.

Jaką rolę pełnią klauzule abuzywne dla osób posiadających kredyt frankowy?

Stwierdzenie klauzul abuzywnych pozwala ukształtować treść umowy zgodnie z zasadami prawa konsumenckiego. W praktyce oznacza to, że konsument ma prawo domagać się usunięcia nieuczciwych postanowień. Wielu posiadaczy kredytów określanych jako kredyt frankowy korzysta z tej możliwości, dążąc do wyjaśnienia statusu swojego zobowiązania.

Kluczowe jest jednak to, że każdy kredyt frankowy jest inny. Ocena umowy wymaga analizy jej zapisów, daty zawarcia oraz sposobu wykonywania. Skontaktuj się z ekspertami Votum Consumer Care. Prześlij nam swoją umowę kredytową – dokonamy jej bezpłatnej i niezobowiązującej analizy. Sprawdzimy czy posiada klauzule abuzywne.