Karencja w spłacie kredytu a naliczanie odsetek od skredytowanych kosztów

Karencja w spłacie kredytu wydłuża okres, przez który bank nalicza odsetki od skredytowanych kosztów – a więc pogłębia wadę, która sama w sobie bywa podstawą roszczeń. Mechanizm jest prosty: w czasie karencji kapitał się nie zmniejsza, więc prowizja doliczona do salda dłużej pracuje na korzyść kredytodawcy. W przypadku kredytu konsumenckiego znaczenie może mieć również sposób ustalenia całkowitego kosztu kredytu, wysokość prowizji kredytowej oraz to, od jakiej kwoty bank nalicza odsetki od kredytu. Szczególnej analizy wymagają umowy, w których koszty kredytu zostały doliczone do finansowanej kwoty, ponieważ może to wpływać na wysokość zobowiązania oraz koszt ponoszony przez kredytobiorcę. Karencja w spłacie kredytu może dodatkowo wydłużyć okres, w którym takie koszty pozostają w saldzie zadłużenia.

Czym jest karencja w spłacie kredytu?

Karencja w spłacie kredytu to okresowe odroczenie spłaty kapitału. Rata kredytu składa się z dwóch części: kapitałowej, która zmniejsza dług, i odsetkowej, stanowiącej wynagrodzenie banku. W okresie karencji bank zawiesza część kapitałową, a kredytobiorca płaci wyłącznie odsetki. Rata spada, ale saldo zadłużenia stoi w miejscu. Najczęściej spotyka się karencję kapitałową, trwającą od kilku miesięcy do roku. Istnieje też karencja pełna, przy której zawieszona zostaje cała rata kapitałowo-odsetkowa. Banki stosują ją przy kredytach hipotecznych w okresie budowy, przy zakupie od dewelopera oraz jako doraźną pomoc dla klientów w przejściowych kłopotach finansowych. Karencji nie należy mylić z wakacjami kredytowymi – te zawieszają całą ratę w ramach programu ustawowego. Kluczowa konsekwencja karencji jest zawsze ta sama. Odroczony kapitał nie znika, tylko wraca później, rozłożony na krótszy okres albo wydłużający czas kredytowania. Im dłużej kapitał pozostaje niespłacony, tym dłużej bank nalicza odsetki od kredytu i tym wyższy jest całkowity koszt kredytu.

Czym są skredytowane koszty kredytu i dlaczego są problemem?

Skredytowane koszty to prowizja, opłata przygotowawcza lub składka ubezpieczeniowa, których konsument nie płaci z własnej kieszeni. Kredytodawca dolicza je do kwoty zobowiązania i wypłaca sobie sam. Klient wnioskuje o 40 000 zł, umowa opiewa na 46 000 zł, a na konto wpływa 40 000 zł. Od tego momentu odsetki naliczane są od 46 000 zł. Konsument płaci więc odsetki od pieniędzy, których nigdy nie dostał. Trybunał Sprawiedliwości UE rozstrzygnął tę kwestię w wyroku z 23 kwietnia 2026 roku w sprawie C-744/24, stwierdzając, że oprocentowanie kredytu konsumenckiego wolno stosować tylko do kwoty faktycznie wypłaconej konsumentowi, a nie do skredytowanych kosztów kredytu.

Jak karencja w spłacie kredytu wzmacnia efekt odsetek od skredytowanych kosztów?

Tu obie kwestie się spotykają. Skoro w okresie karencji saldo zadłużenia się nie zmniejsza, to nie zmniejsza się również ta jego część, która odpowiada skredytowanej prowizji. Przy normalnej spłacie każda rata stopniowo redukuje całe saldo, także wadliwy składnik. Karencja ten proces zatrzymuje. Przez sześć, dwanaście czy osiemnaście miesięcy bank nalicza odsetki od pełnej kwoty, w tym od kosztów, których konsument nigdy nie otrzymał. Przy karencji pełnej efekt jest jeszcze wyraźniejszy, bo niezapłacone odsetki bywają dopisywane do salda. Powstaje wtedy oprocentowanie odsetek naliczonych wcześniej od prowizji. Znaczenie ma też moment ustanowienia karencji. Jeśli przewidziano ją już w umowie, powinna być uwzględniona w założeniach do wyliczenia RRSO i w harmonogramie spłat. Jeśli pojawiła się później, w drodze aneksu, sprawdzić trzeba, czy konsument dostał rzetelną informację o nowym całkowitym koszcie kredytu.

Czy to uruchamia sankcję kredytu darmowego?

Nie automatycznie – i to ważne zastrzeżenie. Trybunał orzekł, że nie można naliczać odsetek od kredytowanych kosztów, ale nie przesądził, że taka praktyka sama w sobie prowadzi do sankcji kredytu darmowego. Związek Banków Polskich podkreśla, że stosowanie sankcji podlega każdorazowo indywidualnej ocenie sądu. Część prawników wskazuje natomiast, że naliczanie odsetek od skredytowanych kosztów zniekształca całkowitą kwotę kredytu i RRSO, a błędne podanie tych wartości mieści się w katalogu z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Konsument ma więc dwie potencjalne drogi. Pierwsza to sankcja kredytu darmowego, po której zwraca wyłącznie kapitał, bez odsetek i prowizji. Druga, węższa, to roszczenie o zwrot odsetek naliczonych od skredytowanych kosztów. Ta druga daje zwykle mniejsze kwoty, ale nie podlega rocznemu terminowi zawitemu z art. 45 ust. 5 ustawy.

Ile realnie kosztuje karencja przy skredytowanej prowizji?

Weźmy kredyt gotówkowy na 40 000 zł z prowizją 6 000 zł doliczoną do kapitału. Odsetki naliczane są od 46 000 zł. Przy oprocentowaniu rzędu 10% rocznie sama skredytowana prowizja generuje około 600 zł odsetek w pierwszym roku. Roczna karencja kapitałowa sprawia, że przez dwanaście miesięcy saldo nie maleje ani o złotówkę – więc ten składnik naliczany jest w pełnej wysokości, zamiast topnieć wraz z ratami. Do tego dochodzi efekt główny: odroczony kapitał wraca później i wydłuża okres naliczania odsetek od całości. W praktyce karencja podnosi całkowity koszt kredytu i jego RRSO w zamian za niższą ratę na starcie. Wyliczenie jest poglądowe – realna kwota zależy od oprocentowania, długości karencji i konstrukcji harmonogramu.

Podsumowanie – karencja w spłacie kredytu a odsetki od skredytowanych kosztów

Karencja w spłacie kredytu może obniżyć wysokość raty w krótkim okresie, ale jednocześnie wydłuża czas spłaty kapitału i zwiększyć całkowity koszt kredytu. Szczególnej uwagi wymagają umowy, w których prowizja lub inne koszty kredytu zostały skredytowane, a następnie bank naliczał od nich odsetki. W takiej sytuacji warto dokładnie przeanalizować umowę kredytową, sposób naliczania odsetek, wysokość prowizji oraz RRSO.

Jeżeli masz kredyt, w którym występowała karencja w spłacie, skredytowana prowizja lub odsetki naliczane od skredytowanych kosztów, warto sprawdzić, czy w Twojej umowie mogą występować podstawy do dochodzenia roszczeń. Votum Consumer Care zaprasza do kontaktu – analiza dokumentacji kredytowej pozwoli ocenić sytuację i wskazać możliwe dalsze kroki. Skontaktuj się z Votum Consumer Care i sprawdź swoją umowę kredytową.