Na czym polega unieważnienie spłaconego kredytu frankowego i kto może z niego skorzystać?

Wielu frankowiczów żyje w błędnym przekonaniu, że ostateczna spłata kredytu frankowego zamyka rozdział rozliczeń z bankiem na zawsze. Wpłacenie ostatniej raty, wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej i zamknięcie rachunku kredytowego dają poczucie ulgi, ale często wiążą się z poczuciem straty, w końcu przez lata oddawaliśmy do banku kwoty znacznie przewyższające pierwotnie pożyczony kapitał. W przypadku umów powiązanych z kursem franka szwajcarskiego całkowita spłata zobowiązania nie pozbawia konsumenta prawa do dochodzenia sprawiedliwość. 

Czym jest unieważnienie umowy kredytu frankowego?

Unieważnienie umowy kredytu frankowego to najkorzystniejsze dla kredytobiorcy rozstrzygnięcie sądowe. Sąd, stwierdzając w umowie obecność tzw. klauzul abuzywnych (niedozwolonych postanowień umownych, najczęściej związanych z mechanizmem przeliczania kursów walut), uznaje, że umowa ta od samego początku była nieważna. Traktuje się ją tak, jakby nigdy nie została zawarta.

W świetle polskiego prawa i ugruntowanego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, rozliczenie nieważnej umowy opiera się na dwóch teoriach:

• teorii salda – oznacza to że środki powinna zwrócić strona uzyskująca więcej korzyści.
• teorii dwóch kondykcji – oznacza to, że obie strony muszą zwrócić sobie to, co nawzajem od siebie otrzymały. Bank musi oddać kredytobiorcy wszystkie wpłacone przez niego środki (raty kapitałowo-odsetkowe, prowizje, ubezpieczenia). Kredytobiorca musi oddać bankowi wyłącznie kwotę wypłaconego kapitału (bez żadnych odsetek czy prowizji).

Jak to wygląda w przypadku spłaconego kredytu frankowego?

Dla osób, które spłaciły swój kredyt frankowy, mechanizm ten jest wyjątkowo przejrzysty i bezpieczny. Ponieważ kredytobiorca oddał już bankowi znacznie więcej, niż pierwotnie pożyczył, nie musi martwić się o konieczność zwrotu jakichkolwiek środków do banku.

Przykładowo: Jeśli w 2007 roku pożyczyłeś od banku 300 000 zł, a do momentu spłaty kredytu CHF w 2023 roku oddałeś łącznie 550 000 zł, to po unieważnieniu umowy frankowej bank będzie musiał zwrócić Ci różnicę. Zyskujesz w tym wypadku 250 000 zł zwrotu nadpłaty, a także ustawowe odsetki za opóźnienie, które obecnie znacząco powiększają kwotę wygranej.

Co z przedawnieniem roszczeń?

Główną obawą “byłych” frankowiczów jest widmo przedawnienia. Przez lata banki twierdziły, że roszczenia konsumentów przedawniają się z upływem 10 lat (obecnie 6 lat) od momentu wpłacenia danej raty.

Dzięki przełomowym wyrokom TSUE (m.in. w sprawach C-77/21 czy C-140/22) sytuacja kredytobiorców jest dziś silna. Europejski Trybunał jednoznacznie orzekł, że bieg terminu przedawnienia roszczeń konsumenta nie może rozpocząć się, dopóki nie dowie się on o wadliwym (nieuczciwym) charakterze swojej umowy kredytowej.

W praktyce oznacza to, że dla większości frankowiczów termin przedawnienia zaczyna biec dopiero w momencie, gdy Kredytobiorca podejmie działania kwestionujące umowę kredytu frankowego – takie jak złożenie reklamacji, wezwanie banku do zapłaty oraz wystąpienie do Rzecznika Finansowego.

Kto może skorzystać z unieważnienia spłaconego kredytu frankowego?

Droga do odzyskania nadpłaconych środków jest otwarta dla osób, które spełniają następujące warunki:

• Status konsumenta: kredyt frankowy został zaciągnięty na cele prywatne (np. zakup mieszkania dla siebie), a nie w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.
• Umowa indeksowana lub denominowana do CHF: w umowie kredytu frankowego znajdują się klauzule abuzywne pozwalające bankowi na swobodne kształtowanie kursu waluty na podstawie własnych tabel kursowych. (Zapisy te znajdują się w niemal każdej umowie z lat 2005-2009, m.in. w umowach mBanku, Millennium, PKO BP, BPH, Raiffeisen i wielu innych).
• Roszczenie nie uległo przedawnieniu: zgodnie z zasadą, że termin liczy się od momentu powzięcia wiedzy o wadach prawnych umowy.

Kredyt frankowy – dlaczego warto działać?

Złożenie pozwu w przypadku spłaconego kredytu frankowego to proces znacznie mniej stresujący niż w przypadku aktywnego kredytu. Kredytobiorca nie musi składać wniosku o zabezpieczenie roszczenia (zawieszenie spłaty rat), bo rat już nie płaci. Nie obawia się wpisu do BIK ani wypowiedzenia umowy przez bank. Sprawa dotyczy wyłącznie zwrotu gotówki, która bezprawnie zasiliła kapitał banku.

Zamknięcie rachunku kredytowego i wykreślenie hipoteki to nie koniec historii. To dowód Twojej rzetelności jako kredytobiorcy, a zarazem idealny moment, aby rozliczyć bank z jego błędów. Jeśli spłaciłeś swój kredyt we frankach w ciągu ostatnich kilkunastu lat, możesz zdecydować się na analizę swojej umowy kredytu frankowego.