Wyrok TSUE w sprawie kredytów przewalutowanych. Co może oznaczać dla kredytobiorców z aneksem CHF?

Zaplanowany na 30 kwietnia 2026 roku wyrok TSUE dotyczący kredytów przewalutowanych może mieć istotne znaczenie dla kredytobiorców, którzy pierwotnie zawarli umowę w złotówkach, a następnie na podstawie aneksu zmienili walutę zadłużenia na franka szwajcarskiego (CHF). Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozpatrzy sprawę, która może przesądzić o tym, czy nieważność aneksu przewalutowującego wpływa wyłącznie na sam aneks, czy pociąga za sobą nieważność całej umowy kredytowej.

Czego dotyczy sprawa rozpatrywana przez TSUE?

Sprawa, która stała się podstawą pytania prejudycjalnego skierowanego do TSUE, jest reprezentatywna dla wielu podobnych przypadków. W styczniu 2007 roku kredytobiorca zawarł umowę kredytu przewalutowanego na kwotę ponad 415 000 zł, przeznaczoną na sfinansowanie budowy lokalu mieszkalnego. W marcu 2008 roku strony podpisały aneks do umowy, na podstawie którego zadłużenie zostało przewalutowane na CHF według kursu kupna stosowanego przez bank. Po kilku latach kredytobiorca skierował sprawę do sądu, formułując kilka alternatywnych roszczeń.

Dlaczego postanowienia aneksu mogą zostać uznane za nieważne?

Sąd odsyłający powziął istotne wątpliwości co do zgodności aneksu z prawem unijnym. W jego ocenie postanowienia dotyczące przeliczenia zadłużenia z PLN na CHF, sposobu ustalania kursów walut oraz obciążenia kredytobiorcy ryzykiem kursowym stanowią nieuczciwe warunki umowne w rozumieniu dyrektywy 93/13. W konsekwencji sąd przyjął, że klauzule te nie wiążą kredytobiorcy, a sam aneks może zostać uznany za nieważny w całości.

Co może oznaczać nieważność aneksu do umowy kredytu?

Kluczowe zagadnienie, które rozstrzygnie TSUE, dotyczy skutków uznania aneksu przewalutowującego za nieważny. Sąd krajowy rozważa dwa scenariusze:

• Pierwszy zakłada, że nieważność aneksu oznacza traktowanie go tak, jakby nigdy nie został zawarty. W praktyce prowadziłoby to do wniosku, że umowa kredytu nadal obowiązuje w pierwotnej wersji tzn. jako kredyt złotówkowy (PLN), bez mechanizmu przewalutowania.
• Drugi scenariusz idzie dalej: nieważność aneksu mogłaby skutkować nieważnością całej umowy kredytowej, a strony byłyby wówczas zobowiązane do wzajemnego zwrotu świadczeń spełnionych na podstawie umowy (tzw. teoria dwóch kondykcji).

Czy zasada skuteczności prawa UE wymaga unieważnienia całej umowy?

Sąd odsyłający zwraca uwagę na istotny aspekt prawa unijnego – zasadę skuteczności. Powstaje pytanie, czy dla zapewnienia pełnej ochrony konsumenta niezbędne jest uznanie, że nieważność aneksu powinna prowadzić do nieważności całej umowy kredytu. Takie podejście wywołałoby dalej idące konsekwencje dla banku i realizowałoby cel dyrektywy o ochronie konsumentów przed nieuczciwymi warunkami umownymi.

Co wyrok TSUE może oznaczać dla kredytobiorców z kredytami przewalutowanymi?

Oczekiwany wyrok TSUE może mieć przełomowe znaczenie dla szerokiej grupy kredytobiorców, którzy zawarli pierwotnie umowę kredytu w PLN, a następnie podpisali aneks przewalutowujący kredyt na CHF lub inną walutę obcą.

Rozstrzygnięcie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej może otworzyć nowe możliwości dochodzenia roszczeń wobec banków – zarówno w kierunku powrotu do rozliczeń w złotówkach (tzw. odfrankowienie kredytu), jak i podważenia całej umowy kredytowej. W praktyce może to wpłynąć na strategie procesowe kredytobiorców w toczących się już postępowaniach, a część z nich może uzyskać podstawę do sformułowania nowych lub zmodyfikowanych roszczeń.