Jak odzyskać odsetki, prowizję i koszty kredytu? Wyjaśniamy, co zwraca bank po zastosowaniu sankcji kredytu darmowego

Sankcja kredytu darmowego to instytucja zapisana w ustawie o kredycie konsumenckim. Umożliwia ona, w określonych przypadkach, spłatę samego pożyczonego kapitału – bez żadnych odsetek, prowizji czy dodatkowych opłat. W tym artykule skupimy się na finansowych konsekwencjach sankcji. Wyjaśnimy, co w praktyce oznacza zwrot kosztów kredytu i jakie kwoty bank musi oddać kredytobiorcy.

Czym jest sankcja kredytu darmowego?

Zanim przejdziemy do pieniędzy, musimy zrozumieć fundament prawny. Sankcja kredytu darmowego, opisana w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, to specyficzna “kara” dla instytucji finansowej. Tę sankcję można zastosować, gdy kredytodawca naruszył swoje obowiązki informacyjne lub proceduralne przy zawieraniu umowy.

Mówiąc prościej: jeśli Twoja umowa o kredyt konsumencki gotówkowy zawiera błędy, uchybienia lub braki, prawo staje po Twojej stronie. Tymi błędami mogą być: 

• Nieprawidłowo obliczone RRSO.
• Brak wszystkich wymaganych informacji o kosztach. 
• Niejasne zapisy dotyczące prowizji.
• Naruszenie limitu kosztów pozaodsetkowych.

Gdy konsument skutecznie powoła się na te błędy (składając odpowiednie oświadczenie), umowa ulega przekształceniu. Kredytodawca traci prawo do pobierania jakichkolwiek opłat, które stanowią jego zysk. W efekcie, kredyt staje się darmowy.

Zwrot kosztów kredytu gotówkowego – kiedy następuje?

Najważniejsza zasada SKD jest prosta: kredytobiorca oddaje tylko tyle, ile pożyczył. Nie płaci odsetek, prowizji czy innych kosztów okołokredytowych.

Finansowe rozliczenie zależy jednak od tego, na jakim etapie jest Twój kredyt. Mamy tu dwa główne scenariusze: kredyt jest nadal spłacany lub został już w całości spłacony.

Scenariusz 1: Kredyt jest w trakcie spłaty

To najczęstsza sytuacja. Załóżmy, że spłacasz kredyt od dwóch lat i właśnie odkryłeś w umowie błąd kwalifikujący do SKD. Składasz w banku oświadczenie o skorzystaniu z sankcji. Jeśli bank uzna Twoje roszczenie, otrzymujesz zwrot kosztów kredytu, a Twoje przyszłe raty są pomniejszone właśnie o wartość prowizji, odsetek czy innych kwot. Najczęściej jednak banki nie uznają roszczeń kredytobiorców. Wówczas sprawę można skierować do sądu. 

Scenariusz 2: Kredyt został już spłacony

Wiele osób nie wie, że z sankcji kredytu darmowego można skorzystać nawet po całkowitej spłacie zobowiązania. Prawo daje na to określony czas – jeden rok od dnia wykonania umowy (czyli od daty ostatniej spłaty). Ten scenariusz jest znacznie prostszy do zrozumienia. Jeśli spłaciłeś kredyt, powiedzmy, pół roku temu i teraz odkryłeś w umowie błąd, składasz do banku oświadczenie.

Ponownie, jeśli kredytodawca uzna Twoje roszczenie, otrzymasz zwrot kosztów kredytu. W takiej sytuacji bank zobowiązany jest do obliczenia sumy wszystkich kosztów, jakie poniosłeś przez cały okres kredytowania, ponad pożyczony kapitał.

Jakie koszta podlegają zwrotowi od banku w ramach SKD?

Prawo mówi o całkowitym koszcie kredytu:

1. Zwrot odsetek

To najbardziej oczywisty element. Oprocentowanie to główny zysk banku. W przypadku SKD oprocentowanie Twojego kredytu jest “zerowane” od samego początku. Oznacza to, że każda złotówka zapłaconych odsetek, niezależnie czy kredyt trwa, czy się zakończył, podlega zwrotowi.

2. Zwrot prowizji

Prowizja za udzielenie kredytu to zazwyczaj spora, jednorazowa kwota pobierana na początku umowy. W przypadku SKD nie ma mowy o proporcjonalnym zwrocie (jak przy wcześniejszej spłacie). Bank musi oddać całą prowizję, ponieważ jest ona traktowana jako nienależny zysk z wadliwej umowy.

3. Zwrot pozostałych kosztów (ubezpieczenia, opłaty)

To kategoria, o której często się zapomina, a która bywa bardzo kosztowna. Chodzi o wszystkie koszty pozaodsetkowe. Jeśli umowa kredytowa wymusiła na Tobie poniesienie dodatkowych kosztów, one również podlegają zwrotowi. Typowe przykłady to:

• Obowiązkowe ubezpieczenia (np. ubezpieczenie na życie, od utraty pracy), których koszt bank pobrał lub doliczył do kredytu.
• Opłaty przygotowawcze lub administracyjne za rozpatrzenie wniosku.
• Wszelkie inne opłaty, które były warunkiem koniecznym do uzyskania kredytu na określonych warunkach.

Zwrot kosztów kredytu – podsumowanie

Sankcja kredytu darmowego to ważna instytucja ochrony konsumentów. Jej skuteczne zastosowanie oznacza finansowy “reset” umowy kredytowej do stanu początkowego. Kredytobiorca pozostaje z obowiązkiem spłaty wyłącznie pożyczonej kwoty (kapitału). Wszystkie pozostałe koszty, które poniósł lub miał ponieść – czyli pełne odsetki, cała prowizja oraz wszelkie dodatkowe opłaty i ubezpieczenia – są anulowane. Jeśli zostały już zapłacone, bank ma obowiązek zrobić zwrot kosztów kredytu.